HSG (Histerosalpingografi)

Prof. Dr. Sedat Kadanalı & Op. Dr. Nihan Kadanalı Mutlu

Tüp bebek veya doğal gebelik öncesinde, kadının doğurganlık potansiyelini değerlendirmek için yapılan en önemli incelemelerden biri HSG (Histerosalpingografi), halk arasındaki adıyla ilaçlı rahim filmidir. Bu işlem, rahim içi yapısını ve tüplerin açıklığını görüntülemeyi sağlar.

HSG işlemi, Prof. Dr. Sedat Kadanalı’nın deneyimi ve Op. Dr. Nihan Kadanalı Mutlu’nun hasta konforunu ön planda tutan yaklaşımıyla ve uygun yönlendirmeleriyle
modern cihazlar ve özel ağrı azaltıcı yöntemlerle uygulanır. HSG filmini beraber çalıştığımız konunun uzman hekimleri tarafından  çekimin yapıldığı radyoloji merkezlerinde yaptırmaktayız.

🔬 HSG Nedir?

HSG, rahim (uterus) ve fallop tüplerinin durumunu değerlendirmek amacıyla,
rahim içine özel bir ilaç (kontrast madde) verilerek çekilen radyolojik görüntüleme testidir.

Bu ilaç, rahim boşluğunu ve tüplerin açık olup olmadığını X-ray cihazında görünür hale getirir. İşlem sayesinde hem tüplerin geçirgenliği hem de rahim içi şekil bozuklukları (polip, septum, yapışıklık vb.) tespit edili

💠 HSG Nasıl Yapılır?

  1. İşlem genellikle adet bitiminden 2–5 gün sonra yapılır.
  2. Hasta jinekolojik pozisyonda uzanır, rahim ağzına ince bir kateter yerleştirilir.
  3. Kateterden kontrast madde yavaşça verilir.
  4. Aynı anda röntgen cihazı (floroskopi) ile rahim ve tüpler görüntülenir.
  5. İşlem 5–10 dakika sürer, ardından hasta aynı gün normal yaşamına döner.

Ortak çalıştığımız radyoloji merkezlerinde  ağrısız HSG tekniği uygulanır.
Hastalar genellikle yalnızca kısa süreli adet sancısına benzer bir his duyar.

Hasta bir floroskopun (çalışma sırasında görüntüleme alabilen bir röntgen cihazı) altına yerleştirilmiş olan muayene masasına alınır. Daha sonra jinekolog veya radyolog hastanın rahmini muayene eder ve vajinaya bir spekulum yerleştirir. Vajina içi ve rahim ağzı temizlenir ve rahim ağzının içindeki kanala bir kanül yerleştirilir. Doktor, nazik bir şekilde bu kanül yardımıyla rahmin içini iyotlu bir sıvı kontrast madde (röntgen ile görülebilen bir sıvı) ile doldurur. Kontrast görüntüde beyaz olarak görülmektedir ve kontrast madde kanülden rahme ve fallop tüplerinden geçerken rahmin-rahim duvarının iç sınırlarını gösterebilmektedir.

Kontrast madde tüplere girdiğinde, tüplerin uzunluğunu ana hatlarıyla gösterir ve tüpler açıksa uçlarından karın içi boşluğa dökülür. Rahim boşluğu içindeki anormallikler de röntgen görüntülerini gözlemleyen doktor tarafından tespit edilebilirler.

HSG prosedürü yumurtalıkları değerlendirmek veya endometriozisi (çikolata kistini) teşhis etmek için tasarlanmamıştır ve rahmin kas kısmında bulunup rahmin dışına doğru uzanan veya rahmin dış kısmında bulunan miyomları da tanımlayamaz. Genellikle hastanın masadaki pozisyonunu değiştirmesi ile rahim ve tüplerin yan görünümleri elde edilir.

Bazı doktorlar HSG sonrası birkaç gün cinsel ilişkiden kaçınılmasını istemektedir bunun dışında kadınlar HSG’den sonra hemen günlük aktivitelerine dönebilmektedir.

🌸 HSG Ne Zaman Yapılmalıdır?

  • Adetin tamamen bittiği, rahim içi dokunun temiz olduğu dönemde yapılmalıdır.
  • Genellikle adet döngüsünün 6–10. günleri arası en uygun zamandır.

Rahatsız edici midir?

HSG genellikle yaklaşık 5-10 dakika hafif veya orta derecede rahim krampına neden olabilmektedir. Ancak bazı kadınlarda kramplar birkaç saat sürebilir. Bu semptomlar için işlem öncesi veya sonrasında olması durumunda adet sancıları için kullanılan ağrı kesici ilaçlar ile büyük ölçüde azaltılabilir. İşlem sonrasında kramp olması ihtimaline karşın hastayı eve götürebilecek bir aile üyesi ya da arkadaş hazır bulunmalıdır.

 HSG doğurganlığı artırır mı?

 Bu prosedürün doğurganlığı artırıp artırmadığı tartışmalıdır. Bazı çalışmalar, normal bir HSG sonrası ilk 3 ay doğurganlıkta hafif bir artış olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, çoğu doktor HSG’yi yalnızca tanısal amaçlı çekmektedir.

HSG’nin riskleri ve komplikasyonları nelerdir?

HSG çok güvenli bir prosedür olarak kabul edilmektedir.

Bununla birlikte, bazıları ciddi, %1’den daha az oranda meydana gelen bir dizi tanımlanmış komplikasyon mevcuttur.

  • Enfeksiyon: HSG ile ilgili en yaygın ciddi problem pelvik enfeksiyondur. Bu genellikle kadının daha önce tubal hastalığı olduğunda (klamidya enfeksiyonu öyküsü gibi) ortaya çıkmaktadır. Nadir de olsa bazı vakalarda, enfeksiyon fallop tüplerine zarar verebilir veya tüplerin alınmasını gerektirebilir. Bir kadın HSG sonrası 1-2 gün içinde artan ağrı veya ateş yaşarsa doktoruna ulaşmalıdır.
  • Baygınlık: Nadiren de olsa işlem sırasında veya kısa bir süre sonra baygınlık yaşanabilmektedir

. • Radyasyon Maruziyeti: HSG esnasında maruz kalınan radyasyon dozu, böbrek veya bağırsak görüntülemelerindekinden çok daha düşüktür. HSG çekilen bir kadın aynı ayda gebe kalsa bile, bu maruziyetin bebeğe zarar verdiği gösterilmemiştir. Ancak gebelik şüphesi varsa HSG yapılmamalıdır.

  • İyot Alerjisi: Nadiren, kişinin HSG’de kullanılan iyotlu kontrast maddeye alerjisi olabilir. Hasta iyota, intravenöz (damar içine verilen) kontrast maddelere veya deniz ürünlerine alerjisi varsa doktorunu bilgilendirmelidir. İyot alerjisi olan kadınlarda, iyot içermeyen bir kontrast madde ile HSG prosedürü uygulanmalıdır. Hasta, işlemden sonra kızarıklık, kaşıntı veya şişlik yaşarsa doktoruna başvurmalıdır.
  • Lekelenme: HSG sonrası bazen 1-2 gün lekelenme olabilmektedir. Aksi belirtilmedikçe, hasta HSG sonrası yoğun kanama yaşarsa doktoruna haber vermelidir.

Tüplerim tıkalıysa bir sonraki adımda ne yapılır?

Tüpleriniz tıkalıysa, doktorunuz muhtemelen ya tüpleri doğrudan görebilmek için cerrahi prosedür (laparoskopi) ya da tüpleri es geçerek direk tüp bebek (IVF) yapmayı önerecektir. Bu, doktorunuzla tartışılması gereken kompleks bir karardır.

Tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmek için başka seçenekler var mıdır?

 Laparoskopi de kromopertübasyon adı verilen bir prosedür kullanarak tüplerin açık olup olmadığını belirleyebilmektedir. Salin İnfüzyon Sonografisi (SİS) (sulu ultrasonografi) tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmek için kullanılabilen bir diğer prosedürdür. SİS için ultrason eşliğinde vajinal yolla rahim içi boşluğa bir kateter (ince bir kanül) yerleştirilir ve serum ve hava enjekte edilir. Fallop tüpleri açık olan kadınlarda ultrason sırasında fallop tüplerinden geçen küçük hava kabarcıkları görülebilir. Ancak, HSG tüp açıklığının değerlendirilmesi açısından bu prosedürden daha üstündür

🌸 HSG Ne Zaman Yapılmalıdır?

🧬 HSG ile Neler Tespit Edilir?

  • Fallop tüplerinin açık veya tıkalı olup olmadığı
  • Tek veya çift taraflı tıkanıklık
  • Rahim içi yapışıklık (Asherman sendromu)
  • Polip veya submuköz miyom varlığı
  • Rahim şekil bozuklukları (septum, çift rahim, bikornuat yapı)

💬 HSG’nin Gebelik Şansına Etkisi

Bazı durumlarda HSG sadece tanı koymakla kalmaz, tedavi edici etki de gösterebilir.
Verilen kontrast maddenin tüplerden geçişi sırasında hafif tıkanıklıklar açılabilir ve bu sayede
bazı hastalar HSG sonrası kendiliğinden gebe kalabilir.

“HSG sadece bir test değil; bazı kadınlar için tedavinin ilk adımıdır.”

👩‍⚕️ HSG Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Öncesinde:

  • Cinsel ilişki olmamalıdır.
  • Vajinal krem, fitil veya duş kullanılmamalıdır.
  • Gerekirse ağrı kesici veya antibiyotik koruması verilebilir.

Sonrasında:

  • Hafif kasık ağrısı veya lekelenme olabilir (1–2 gün içinde geçer).
  • Nadiren enfeksiyon riski için doktor önerisiyle kısa süreli antibiyotik kullanılabilir.
  • Günlük yaşama hemen dönülebilir.

⚕️ HSG’nin Avantajları

  • Tüplerin açıklığı ve rahim yapısı tek işlemle değerlendirilir
  • Hızlı, etkili ve güvenilir bir yöntemdir
  • Gerektiğinde aynı gün tedavi planı yapılabilir
  • Gebelik öncesi rutin incelemede önemli yer tutar

🕊️ Fark Yaratan Yaklaşım

  • Dijital cihazlarla düşük radyasyonlu HSG
  • Ağrısız, uygulama
  • Deneyimli hekim ekibiyle kısa sürede güvenli sonuç
  • Gerektiğinde histeroskopi ile ileri değerlendirme

Prof. Dr. Sedat Kadanalı’nın yıllara dayanan tüp bebek ve infertilite tecrübesi ile
Op. Dr. Nihan Kadanalı Mutlu’nun hassas ve kişisel yaklaşımı, hastaların HSG sürecini hem konforlu hem güvenli hale getirir.

Prof. Dr. Sedat Kadanalı



Türkiye’de tüp bebek tedavilerinin öncülerinden biri olan Prof. Dr. Sedat Kadanalı, uzun yıllara dayanan akademik ve klinik tecrübesiyle infertilite ve üreme endokrinolojisi alanında binlerce hastanın tedavisini başarıyla gerçekleştirmiştir. Halen Kadıköy Kadın Doğum çatısı altında, tüp bebek ve infertilite alanlarında hastalarını kabul etmektedir.

Op. Dr. Nihan Kadanalı Mutlu



Kadın hastalıkları, doğum ve tüp bebek uzmanı olan Op. Dr. Nihan Kadanalı Mutlu; infertilite, yumurta dondurma, menopoz yönetimi ve estetik jinekoloji alanlarında çalışmaktadır. Modern tıbbın yanı sıra hastalarının yaşam kalitesine odaklanan, bütüncül bir sağlık yaklaşımı benimsemektedir.